Atacama Woestijn en duinen?! De Atacama Woestijn die wij vorig jaar verkenden bestond uit één grote vlakte van grijze gruis en stenen. Dus toen de organisatie van de Dakar Rally aankondigde dat de Atacama Woestijn een belangrijk onderdeel van de rally in 2010 zou worden vanwege z'n duinen stonden we even raar te kijken. En daar we toch dichtbij waren, wat zijn 1700 kilometers in Zuid Amerika, besloten we een kijkje te gaan nemen.

Op zoek naar de Dakar Rally 2010 in Chili

Vanaf La Paz, Bolivia rijden we in twee dagen naar Iquique aan de Chileense kust en zijn in voor een verrassing: de magische duinen van de Atacama Woestijn! Deze woestijn is 2000 kilometer lang dus het is niet zo gek dat het er hier zo anders uitziet dan het voor ons bekende gebied 1000 kilometer zuidelijker. De kustweg vormt de grens tussen het zeeniveau van de Grote Oceaan en de bijna verticale wand van de altiplano – het hooggebergte. In de late middagzon kleuren de 800 meter hoge, imposante duinen prachtig donkerrood en we zijn al onder de indruk nog voordat we een Dakar auto hebben gezien. Ik kan me voorstellen dat dit is wat de Dakar Rally rijders willen: eindeloze heuvels van zand, zo herkenbaar van de televisiebeelden van de Dakar Rally's in Afrika. 

Het Dakar bivak ligt gelegen aan de voet van de duinen en tegenover het Lobita Strand – het laatste is voor ons een perfecte plek om te kamperen. Een praatje met de organisatie levert informatie op over waar de deelnemers naar beneden zullen komen en van Mario Calderon, de manager van de cateringorganisatie, krijgen we polsbandjes die ons toegang tot het kamp zullen verschaffen. Gedurende de ochtend worden we door diverse Dakar fans aangesproken, vooral door enthousiastelingen uit Peru en Ecuador die duizenden kilometers hebben gereden om ook een stukje te zien van deze spectaculaire rally. Sommigen zijn fanatiek off-roaders en lid van lokale LandCruiser clubs – of we vooral langs willen komen als we hun land bezoeken. Leuk.

Het spektakel begint

Langzaam stroomt de parkeerplaats vol. De Chilenen zitten in groepjes bij elkaar en eten hun meegebrachte sandwiches of drinken cola. Vanaf twaalf uur verwacht de organisatie de aankomst van de eerste deelnemers. Rond deze tijd zijn medewerkers nog druk bezig hekken te plaatsen om een rijbaan te creëren, zodat de deelnemers ook werkelijk het kamp kunnen binnenrijden. De massa dringt zich op aan de hekken, ook al is er nog niets te zien. IJsverkopers doen goede zaken, evenals de verkopers van officiële merchandise zoals Dakar T-shirts, caps en stickers – of de gekopieerde versie daarvan. 

Met het afzetten van de rijbaan wordt het duidelijk dat de deelnemers een stuk verderop naar beneden zullen komen dan we hadden gedacht. We volgen de gele linten naar het zuiden, langs de duinrand en sloffen door het al heet wordende zachte zand. Samen met vele anderen die rondlopen met een fototoestel, dat varieert in grootte van een mobiele telefoon tot kanonnen die niet zouden misstaan in de artillerie van het koloniale tijdperk, proberen we in te schatten waar de beste plaatjes geschoten kunnen worden. Families zoeken een plekje in het zand met parasols die prompt omwaaien vanwege de strakke zeebries en die daarom even snel weer worden ingeklapt. Meer auto's komen aanrijden; het is zichtbaar een evenement voor de welgestelden. De zware fototoestellen worden aangevoerd in luxe 4WD's en pick-ups.

We strijken neer en wachten. Een helikopter komt en gaat en aan de hand van zijn bewegingen wordt er hevig gespeculeerd over wat eraan zit te komen. De eerste motor! M'n verrekijker levert goede diensten, ik kan de motor prachtig volgen terwijl hij op de 800 meter steile duin een zandwolk achterlaat, waarna hij de twee kilometer lange 'rijbaan' opdraait en nog een paar laatste stoere sprongen maakt over heuvels alvorens de finish te bereiken. Het spektakel is begonnen. Coen verkast, voor zijn foto's heeft hij een beter plekje gevonden. Ik doe een paar pogingen met een videocamera, maar ik merk al snel het nadeel van zoiets: je ziet een evenement door de lens van een camera en daar ik geen professional ben zie ik daar al snel de lol niet meer van in. Ik blijf bij m'n plek op een heuveltje vanwaar ik met m'n verrekijker de rijders kan volgen als ze de duin afdenderen, om ze vervolgens over grote afstand op de rijbaan te zien sjezen. Het is een machtig gezicht. Ik speculeer mee met m'n omstanders over wat er aankomt: een motor of een quad. Het enthousiasme neemt toe bij de eerste auto en bij de eerste vrachtwagen zijn de Chilenen los – de oooh's en aah's zijn niet van de lucht.

Nederlandse deelnemers in het bivak

Uren zitten en staan we daar, deelnemer na deelnemer binnenhalend. Sommige rijders maken er een spektakel van door te zwaaien, te toeteren of te springen. Anderen zijn zichtbaar uitgeput en strompelen bijna naar binnen. Er moeten er nog velen komen – nog tot in de late avonduurtjes zien we in de verte lichtjes naar beneden komen – maar tegen zessen houden wij het voor gezien en gaan het bivak binnen. 

Wat een organisatie. Al zijn er een derde minder deelnemers dan in 2009 en is het bivak veel minder een labyrint dan vorig jaar in Córdoba, toch is het overweldigend om te zien wat er bij komt kijken om zo'n 350 rijders en hun navigators 9000 kilometer te laten racen. Grote vrachtwagens zijn volledig ingericht tot mobiele garages, voorzien van de kleinste moertjes en boutjes tot de meest geavanceerde apparatuur om het wagenpark en de motoren rijdende te houden. Vaak zijn het de monteurs die de minste uren slaap krijgen. 

Nederlanders zijn net als vorig jaar goed vertegenwoordigd, vooral onder de vrachtwagens: 10 van de 53 gestarte vrachtwagens zijn Nederlanders. Daarvan zijn er een aantal uitgevallen, onder andere twee bij Ginaf, zo weten de monteurs ons te vertellen terwijl één van hen Coen een pak drop uit de voorraadtruck in de handen drukt. Jan Lammers heeft snel geleerd dat je het racecircuit niet kunt vergelijken met een rally als de Dakar, en de Franse chauffeur in dienst van De Rooij [de laatste is zelf geblesseerd] krijgt het voor elkaar om vandaag voor de derde maal de versnellingsbak in de soep te rijden. Veertig kilometer voor de afdaling staat hij met panne in niemandsland, maar het onderhoudsteam van De Rooij heeft een Chileen gevonden die voor een leuk bedrag wel met z'n pick-up de duinen wil inrijden om een nieuwe versnellingsbak af te leveren.

Naast het De Rooij kamp zien we een van de meest georganiseerde kampen: die van de Amerikaan Robby Gordon en diens Hummers. Natuurlijk is het Duitse BMW- en het Volkswagenpark goed uitgerust, maar Gordon's kamp dat volledig bestaat uit grote, zwart glimmende trucks met hydraulisch uitschuifbare trapjes, woonkamers en andere snufjes is op z'n minst imposant te noemen. "We hebben het bedrijf 'Freightliner' speciaal gevraagd of ze een vierdeurs cabine voor ons wilden bouwen," laat Robby's maat ons ongevraagd weten als we om de truck heen lopen. Robby zelf zit nonchalant onderuitgezakt in de voorstoel van de megatruck met zijn benen languit door het open raam gestoken. Coen wil meteen een gesprek aanknopen, maar ik zie dat hij met zijn lief aan het bellen is en sleep hem aan zijn oor de hoek om alwaar we de Chileen Carlos ontmoeten. Hij rijdt met de derde Hummer, een spierwitte. Maar omdat hij niet snel genoeg binnenreed heeft het team hem uit de race gehaald, en speelt hij nu assistent in het veld. Maar voor de Chilenen is hij een enorme held, hij moet overal en met iedereen poseren.

Dakar Rally 2009 versus 2010

Vorig jaar kregen we naast de verhalen over enthousiaste Argentijnse en Chileense toeschouwers [een groot contrast met hoe ze in Afrika waren ontvangen] ook te horen dat de rally toch op veel plaatsen gevaarlijk was, en soms te zwaar en te vermoeiend. Dit jaar horen we daar niets van, het is alleen maar een enthousiasme. Wouter van het autotrack.nl team legt me uit wat het verschil in beide rally's is. "Vorig jaar moesten we de eerste vier dagen teveel racen over vlaktes met te smalle wegen. We waren met teveel voertuigen en er kon te weinig worden ingehaald, wat leidde tot gevaarlijke situaties. De groep bleef te lang te groot. Dit jaar zijn we veel sneller de duinen ingegaan waar er veel meer ruimte is om te rijden – en dus in te halen – en er meer techniek bij komt kijken. Het koren wordt direct van het kaf gescheiden. Al snel ontstaat er zo een kopgroep, een middengroep, achterblijvers en uitvallers. Nu kan iedereen veel meer z'n eigen race rijden." Intussen komt zijn piloot Tonnie naar buiten lopen. "Hier, voor jou heb ik nog een klein maatje, nog in de verpakking zelfs. Voor Coen heb ik wel een L, maar die zul je effe moeten wassen, die heb ik gisteren gedragen," zegt hij terwijl hij twee T-shirts overhandigt.

Voor de vrachtwagens is er het grote voordeel dat ze nu tussen de auto's starten, in plaats van dat ze [zoals vorig jaar] pas een uur na het vertrek van de laatste auto starten – met als gevolg dat vorig jaar geen vrachtwagen bij daglicht aankwam. Daar waar de vrachtwagens blij zijn met deze opzet, zijn de rijders van de buggy’s minder gelukkig. "Als je start of rijdt achter een vrachtwagen heb je te maken met hun diepe sporen, waar onze buggy’s in blijven hangen. Tevens veroorzaken de vrachtwagens zoveel stof dat wij niets meer zien." Zie het maar eens goed te doen voor iedereen – een onmogelijke opgave, denk ik. 

Johnny Hakvoort, de eigenaar van de buggy van Fast&Speed, is tevreden over de gang van zaken. "We hebben wat problemen gehad en zijn geen koploper meer, maar hopen nog hogerop in het klassement te komen", is zijn oordeel. De Mc Rae's van Pro Dakar doen dit jaar voor het eerst mee in buggy vorm. Vol enthousiasme waren ze met zeven stuks gestart. Daarvan zijn er nu, na zes dagen, nog twee over. Voor Tim en Chris is de race een uitputtingsslag. Wanneer ik m'n bed al gevonden heb, zwerft Coen nog door het bivak waar hij nog uren doorgaat met het verkennen van de teams en kennismaakt met deelnemers. Tevergeefs sluipt hij tot vijf keer langs het Pro Dakar kampement. Terwijl er om één uur 's nachts nog steeds lichtjes van de 800 meter hoge duin afdalen is de plek voor de Mc Rae buggy's nog altijd troosteloos leeg. Een Ginaf monteur vraagt aan Coen waar het Pro Dakar kamp huist, hij moet een klein aluminium plaatje hebben. Dat is ook het mooie aan de Dakar: over en weer gaat informatie en materiaal, tot op een bepaalde hoogte ongetwijfeld.

Klaar voor een nieuwe start?

Rond het ochtendlicht treft Coen Tim Coronel zelf sleutelend aan de Mc Rae aan, in uiterste positieve stemming ondanks de ettelijke problemen van de nacht ervoor. Kapotte snaar, vele keren met ingegraven achterwielen gestaan en zonder licht de duin af. "Man, ik zat 40 meter van het pad af, maar ik kon het niet vinden. Frustrerend zoiets. Ik was blij weer in het kamp te zijn en nog wat te kunnen slapen, maar ik weet niet of Chris dat heeft kunnen doen."

Toevallig rijden we achter Chris Leyds in z'n buggy aan de stad uit. Altijd een machtig gezicht, al die blije mensen die langs de kant van de weg staan en die juichen bij elke woest uitziende en bestickerde jeep. Zo ook bij ons. Al fotograferend en videoend joelen ze ons voorbij. Al staan de stoplichten op rood, de groen geklede politieagenten van de Carabineros wuiven ons steevast door. Tijdens de klim naar de duinen boven Iquique zakt de snelheid van ons beiden en worden we ingehaald door luidtoeterende Chilenen. 

Bij de start in de duinen voor de mega special van 600 kilometer hebben we een klein Nederlands feestje als we de Land Cruiser tussen de Mc Rae's en de grote Jumbo truck van Lammers parkeren. Terwijl Coen Tim helpt bij het aflaten van zijn banden sta ik te kletsen met een aangesnelde 'Finstral Rally' deelnemer die onze Land Cruiser herkent uit de verhalen in het 4WD automagazine. Als de Ginaf van het Pro Dakar team zich bij ons voegt, trapt Jan Lammers het gas in van de zijne in en rijdt met spinnende banden het losse zand uit en mengt zich in de startrij.

"Shit man, zeshonderd kilometer," leest Chris voor uit zijn road-book. "Entering the dunes, the first part is the same as the last part from yesterday.... Dan heb je mij al gehad!" Ontmoedigd stopt hij het papier in zijn binnenzak en hijst nog eens stevig aan een sigaret.

"Nog tien minuten," zegt Tim. "Zullen we gewoon bij kilometer honderd afspreken voor een fuelstop?"

En weg zijn ze.