Het verhaal gaat dat God het helemaal gehad had op de late avond van de 6e dag van de schepping.
Hij was moe, hij vond het wel welletjes met de aarde en hij wilde terug naar Eden, om daar van zijn rust te gaan genieten op de 7e dag.
In zijn ene hand hield hij een aantal rotsblokken die hij over had na de schepping, en die gooide hij in zee.
Daarmee schiep hij Griekenland.
In zijn andere hand hield hij een fiks stuk land dat zó mooi was, dat hij het mee wilde nemen om bij het Paradijs te voegen.
Onderweg naar huis ontglipte het hem echter en het viel in de zee.
Daarmee schiep hij Kreta.

In de 22 jaar dat ik in Griekenland woon, hebben velen mij gezegd dat ik geen Griekenlandkenner was zolang ik niet op Kreta geweest was.
Jarenlang kwam het er echter niet van, ik had het te druk met mijn alledaags bestaan. Dat krijg je als je geen toerist bent, maar ´gewoon´ bewoner van een land.
Afgelopen september deed zich echter de gelegenheid voor het grootste eiland van Griekenland te bezoeken toen de dochter van een vriendin naar Kreta verhuisde om te gaan studeren.
Ik bood aan mee te gaan op kamerjacht, zo van de gelegenheid gebruik makend mijn kennis van het griekse land te verrijken.
De vriendin, onze dochters en ik vertrokken met de lijnboot zodat we de auto mee konden nemen en we trokken er een week voor uit om het hele eiland te kunnen verkennen.

Een week was natuurlijk bij lange na niet genoeg, Kreta lijkt een land in een land. Direct bij aankomst in de haven van de grootste stad van Kreta, Iraklion voel je dat het eiland respect afdwingt.
Het grootste eiland van Griekenland heeft een oppervlakte van ongeveer één vijfde van Nederland. Het beslaat ruim 6% van het grieks grondgebied.
Kreta heeft 4 ´departementen´, kleine provincies, zeg maar, van west naar oost zijn dat: Chania, Rethimnon, Iraklion, Lassithi.
Alle departementen hebben hun eigen charme, hun eigen reden om bezocht te worden.
We stapten in de auto en begonnen aan de rit, vastbesloten om de 1100 km. kustlijn helemaal te volgen.
Dit zou op veel plaatsen niet haalbaar zijn, vooral aan de zuidkust, die vaak uit steile rotswanden bestaat.
Vandaar ook dat alle belangrijke steden aan de noordkust gevestigd zijn, die veel toegankelijker is.

Onderweg werd al gauw duidelijk hoe zwaar de historie op Kreta drukt.
Om bezienswaardigheden te bezoeken kun je kiezen uit zowat alle periodes van de menselijke beschaving; te beginnen bij de opgravingen van de Neolithische tijd, 7000 jaar v. Chr,die bij Axós in Rethimnon te bezichtigen zijn, tot het standbeeld ter nagedachtenis aan de gevallenen van de 2e wereldoorlog in Chania.

Griekenland heet de bakermat van de beschaving te zijn, het zou echter juister zijn om Kreta deze benaming toe te kennen. Opgravingen van menselijke resten bewijzen dat Kreta in de Neolithische periode, zo´n 7000 jaar v. Chr. al bewoond was.
De eerste echte beschaving ontstond een jaar of 3, 4duizend later, rond 3300 v.Chr .
De Minoïsche Tijd was een hoge beschaving. Vanwege de perfecte ligging van het eiland konden zeevaart, handel en landbouw tot bloei komen.
Het waren vredelievende mensen toen, Kreta had geen vijanden, wat blijkt uit de opgravingen van die tijd; er zijn alleen gebruiksvoorwerpen gevonden, en niets dat op een wapen leek. Toen men bij Knossos aan het graven was en een ‘Kalaznikov' onder een steen vandaan kwam, werd die tenminste niet aan koning Minos toegeschreven, maar aan een hasjtelende boer uit een naburig dorp van de 21e eeuw.
Zo rond 1600 v.Chr. was het echter uit met de pret. Het is waarschijnlijk die gruwelijke vulkaanuitbarsting van Santorini geweest, waarin ik in mijn stuk ´Santorini, een stukje paradijs op aarde` (http://www.volkskrantreizen.nl/correspondent/margotho/artikel10620586/santorini_een_stukje_para2) ook al over repte, die een tsunami en een verstikkende aswolk richting Kreta stuurde, die allesverwoestend bleek te zijn, en dus de economische ondergang van het Minoïsch tijdperk betekende.
Een donkere tijd brak aan voor het prachtige eiland: er braken oorlogen uit tussen de verschillende steden door een gebrek aan landbouwgrond, de Doriërs maakten de oversteek van het vasteland en de periode die bekend staat als de ´Dorische´ periode brak daarmee aan. Geen lol aan op Kreta, de 2500 jaar daarna!
Als je soms denkt dat de 3 miljoen toeristen die Kreta ieder jaar bezetten een ontdekking gedaan hebben, think again!
De bezetting van Kreta begon al vóór Christus door de Romeinen.
Kreta vormt de zuidelijkste punt van Europa, het kruispunt van 3 continenten en 5 zeeën. Dat kan natuurlijk niet onopgemerkt blijven in een tijd dat er nog geen internationale verdragen bestonden, niemand nog van Kofi Anan gehoord had en iedereen gewoon bezette wat hij bezetten wilde.
Maar eens bezet is niet altijd bezet, en door de eeuwen heen werden op Kreta de Romeinen opgevolgd door de Arabieren, de Byzantijnen, de Venetiërs, de Turken.
Natuurlijk ging er dat geheel democratisch aan toe: de bewoners van Kreta kregen bij iedere veroveraar de keus: óf onderwerp je je aan ons, óf gaat je kop eraf!
Het is dan ook te danken aan al die verschillende bezetters dat onze rit over het eiland een onvergetelijke werd.
Iedereen heeft zijn stempel achter gelaten: bij Gortina in Heraklion vinden we een Romeins amfitheater, een stadion en tempels. Een Byzantijns klooster bij Agia Triada, Heraklion, een Venetiaans fort in Rethimnon, en natuurlijk de grootste bezienswaardigheid op Kreta: de antieke Minoïsche stad Knossos, met de ruïnes van het paleis van Minos, in Heraklion.

Niet alleen aan architectuur vind je een verscheidenheid aan invloeden op Kreta; ook aan de bevolking zelf is te zien dat er niets homogeens aan is. Je komt er net zoveel donkere krullenbollen tegen als blonde mensen met blauwe ogen. Dat de laatste jaren de blondines ook op Kreta de bovenhand voeren heeft weer niets met die bezetters te maken, maar meer met de laatste trend in haarverf.
Kreta is een smeltkroes van volkeren en culturen.
Ook aan de mentaliteit van de Kretenzers is nog te merken dat hun geschiedenis er één is van strijd voeren tegen deze of gene onderdrukker. Als bezoeker merk je nauwelijks iets van de hardheid van de mensen; ze zijn zeer gastvrij, vriendelijk, je mag zolang blijven als je wilt. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat je Kretenzer kunt worden!
Als er statistieken over wapenbezit gemaakt zijn in Europa, zal Kreta zeker uit de bus komen als de plaats met de meeste wapens per hoofd van de bevolking!
Op Kreta is men gehecht aan hun wapens. Men schiet graag en veel. Het klein wild is dan ook zowat uitgestorven en er is praktisch geen verkeersbord te vinden zonder kogelgaten!
Op huwelijken wordt er traditioneel in de lucht geschoten, wat niet altijd even goed afloopt.
Hier leeft de vendette nog. Regelmatig hoor je in het nieuws nog over families die elkaar al generaties lang uitmoorden omdat er jaren geleden een verkeerd woord gevallen is, een schaap gestolen of een meisje geschaakt.
Maar zolang je niet in de business bent van schapen stelen of meisjes schaken, kun je je geheel en al veilig voelen op Kreta.

Genoeg cultuur, terug naar de natuur!
De auto kan aan de kant om te genieten van het bergachtige eiland. Kreta telt 3 grote gebergten, de ´Levká Óri´ of ´witte gebergte´ in het westen, het ´Idagebergte` in centraal Kreta en in het oosten het Diktigebergte.
Er zijn talloze grotten en kloven, met planten die nergens anders in Europa voorkomen.
Een landschap voor onvergetelijke wandelingen.
Wat stranden betreft wordt ook niemand teleurgesteld op Kreta. Van de oneindige toeristische stranden bij Rethimnon, 10 en 13 kilometer zandstrand met ligbedden en parasols, tot het populaire strand van Elafonisi, ten zuiden van Chania, wat bekend is om het roze zand.
Maar ook degenen die letterlijk niets te verbergen hebben komen hier aan hun trekken. Hoewel nudisme officieel verboden is, houdt toch niemand je tegen als je één van de afgelegen strandjes uitzoekt om eens lekker ´uit te waaien´!
Vooral de zuidkust van Kreta is hier geschikt voor, er zijn daar nog ´ongerepte´gebieden te vinden. Ook op het piepkleine eilandje Gavdos, aan de zuidkust van Kreta wordt naaktpoedelen door de vingers gezien. Letterlijk en figuurlijk waarschijnlijk!

Een plaats die hoog bovenaan mijn lijstje stond bij een bezoek aan Kreta was het palmbos bij Vaï, in Lassithi, helemaal in het oosten van het eiland.
Ik had gelijk!
2 heuvels die samenkomen, een vallei vormend die uitloopt op een gouden strand, zijn bedekt met wel 5000 palmbomen. Werkelijk een paradijselijke aanblik, en de moeite van de hele rit waard.
Mijmerend op dat gouden strand vond ik het helemaal niet gek dat dit eiland een aantal van de grootste Grieken voortgebracht heeft.
Schrijver Nikos Kazantzakis, aan wie ik aandacht besteedde in mijn stuk ´En Zorba dan?´,

(http://www.volkskrantreizen.nl/correspondent/margotho/artikel10644626/en_zorba_dan) schilder El Greco, staatsman Eleftherios Venizelos zijn enkele van die grootheden, en mochten die je niets zeggen: ook voetballer Nikos Machlas, wereldberoemd in heel Nederland, zag het eerste levenslicht op dit magnifieke eiland.
Kreta is de geboorteplaats van Zeus, de oppergod.
Hoe dat zo kwam, zal ik in een volgend verhaal uiteenzetten.

Kreta is sinds jaar en dag weer een welvarend eiland.
Landbouw en toerisme zijn de belangrijkste bronnen van inkomsten en er is dan ook praktisch geen werkeloosheid. Eén van de grootste exportgebieden van olijfolie, er zijn miljoenen olijfbomen op het eiland.
Kreta staat bekend om de gezonde keuken. Ooit kwamen professoren van de Amerikaanse universiteit van New York de voedingsgewoonten van de Kretenzers bestuderen, omdat ze niet alleen langer leefden dan de rest van de wereldbevolking, maar ook het laagste cijfer aan hart-en vaatziekten hadden.
Men kwam tot de conclusie dat het niet alleen het hoge gehalte aan groenten was dat deel uitmaakte van het dagelijks menu, maar vooral het veelvuldig gebruik van de ´extra virgin olive oil´.

Terug naar Chania, alwaar een woonruimte voor de groene student gezocht moest worden. Al gauw werd duidelijk dat Kreta alwéér een bezetter heeft: "De Student"!
Hoe kan het ook anders, met 6 grote universiteiten.
In de stad is weinig te merken van de zware geschiedenis, of de prachtige natuur.
De stempel die de nieuwe bezetter achterlaat, is al duidelijk merkbaar.
Talloze fastfoodzaken, papieren koffiebekers langs de weg, ik ben weer terug in de werkelijkheid.

Na mijn bezoek aan Kreta weet ik dat ik een Griekenlandganger ben, en een Griekenlandliefhebber, maar geen Griekenlandkenner.
En dat vind ik nou juist het aantrekkelijke van dit land: dat je het steeds weer blijft ontdekken en het nooit helemaal kent.