vluchtelingen griekenland lesvos lesbos patras samos patmos

 

23 september 2008. Sinds deze zomer geloof ik er niks meer van dat de aarde opwarmt. Op de noordpool misschien, maar niet hier op Lesvos. De zomer was relatief ‘koel’ zonder noemenswaardige hittegolven, de zee werd nauwelijks lauw zoals tijdens andere zomers en het lijkt wel of de winter opeens al in september is begonnen! Binnen één week is de temperatuur gehalveerd tot 17oC!

 

Werden afgelopen week woensdag de hemelsluizen volledig opengezet, de laatste dagen is er nog het een en ander gevallen. En de hemel staat nog steeds vol met winterse wolken. Ik heb me moeten inhouden om niet naar de top van de Lepetimnos te staren, om te zien of misschien de eerste sneeuw al was gevallen.

 

Dit abrupte einde van de zomer houdt niet in dat het eiland leegloopt. Terwijl er natuurlijk wel steeds meer toeristen het eiland verlaten via het vliegveld van Mytilini aan de zuidoostkust, stromen in het noordoosten de rubberboten binnen met vluchtelingen.

 

Er zit een slimme Turk aan de overkant die tegenwoordig rubberboten inkoopt voor zo’n 20 man (tot voor deze zomer werden naar Lesvos meestal kleinere bootjes voor 4-6 personen ingezet). Een zeer lucratieve zaak, want reken maar uit: als je per vluchteling 5000 euro vraagt voor de overtocht van Turkije naar Lesvos, verdien je met één boottrip zo’n slordige ton.

 

Ondertussen raken de Griekse eilanden wel een beetje uitgekeken op de vluchtelingen die ongevraagd steeds meer het eilandleven uit het lood slaan. Afgelopen week dreigde het eilandje Patmos zijn haven te sluiten voor vluchtelingen. Patmos telt zo’n 3000 inwoners en sinds begin van dit jaar kwamen er al zo’n 4000 vluchtelingen naar het eiland. Meestal worden ze door smokkelaars achtergelaten op het nabije, onbewoonde eilandje Agathonissi en moeten ze op Patmos wachten op transport naar een eiland met een vluchtelingencentrum. Je kunt je voorstellen dat er midden in de zomer niet snel een boot te krijgen is voor deze taak. De kleine noodaccomodatie in een voormalige discotheek bood ook al geen soelaas in de zomerhitte: grote aantallen vluchtelingen zwermden dagelijks door de straatjes van het kleine dorp, bedelend om eten en drinken.

 

Ook het eiland Samos trok deze maand weer aan de alarmbel. Het nieuwe vluchtelingencentrum dat vorig jaar werd geopend en plaats bood aan 280 vluchtelingen, zit nu al weer vol met zo’n 500 personen. Bovendien raakt de kustwacht van Samos overwerkt: ze heeft dringend meer mankracht nodig om hun patrouilles uit te kunnen voeren.

 

Het vluchtelingencentrum op Lesvos, bij Mytilini, barst net als op Samos uit zijn voegen en wordt bekritiseerd door hulporganisaties. Al die kritiek is makkelijk gegeven, maar wie pakt de mensensmokkelaars aan en wie zorgt ervoor dat de mensen niet meer vluchten? Krijgen de Griekse eilanden hulp om deze immer groeiende stroom vluchtelingen op te vangen?

 

Vanuit Patras komen de meeste alarmkreten. Daar is een enorme krottenwijk ontstaan met vluchtelingen die hopen illegaal via vrachtauto’s en boten hun weg naar het beloofde land te kunnen voortzetten.

 

De Griekse regering belooft af en toe wat nieuwe vluchtelingencentra, klaagt steen en been bij Europa dat Griekenland zo’n groot stuk grens van Europa moet bewaken, maar doet niet echt iets constructiefs. De alarmkreten van de eilanden en internationale berichtgevingen over de erbarmelijke situatie in Patras en op de eilanden gaan verloren in de berichtgevingen over binnenlandse schandalen.

 

Terwijl de regering altijd wel te porren was voor een potje woorden sparren met Turkije, reageerde ze ook al niet al te enthousiast toen bekend werd dat niet alleen Turkse straaljagers de Griekse grenzen schenden, maar ook de Turkse kustwacht, namelijk om vluchtelingen op de Griekse eilanden te komen deponeren.

 

Het is nog geen eeuw geleden dat de Griekse eilanden voor het laatst werden overspoeld door vluchtelingen. In de jaren 1922-1923, na de Turks-Griekse oorlog, werd zo’n anderhalf miljoen Grieken gedwongen de oversteek van Turkije naar Griekenland te maken (in tegenovergestelde richting werd een half miljoen Ottomanen naar het nieuwe Turkije gestuurd). Vooral het drama in Smyrna, het huidige Izmir, laat bloedstollende beelden zien van mensen die toen moesten vluchten. Maar ook de beelden van het hedendaagse vluchtelingenkamp in Patras laten je niet onberoerd. Terwijl de regering het liefst dit kamp van de aardbodem wil wegvegen, zijn er gelukkig nog vele Grieken en hulpinstanties die dit weten te voorkomen.

 

Weer of geen weer, de vluchtelingen blijven komen en de oversteek van Turkije naar een Grieks eiland is slechts een korte passage op een heel lange weg...