Maputo

Van een bezoek aan Mozambique wordt je niet vrolijk, ook al ben je nog zo'n positivo. Overal krottenwijken, beschadigd wegdek, zwerfvuil, opdringerige straatverkopers met hun identieke handelsvoorraad aan gekleurde lappen en houtsnijwerk, propvolle minibusjes, die bijna uit elkaar vallen van ouderdom, gezonde jonge mannen, die 's-morgens om negen uur al met een fles bier rondlopen, palmbomen aangetast door schimmel, buiten de hoofdstad Maputo een slecht wegennet met nauwelijks verharde wegen en weinig gemotoriseerd verkeer en zelfs nauwelijks bromfietsen en fietsen. Bijna alle Mozambikanen gaan te voet naar hun akkertje of hun school of hun hangplek.

Het is bijna altijd mooi weer in Mozambique, maar van de zon kun je niet leven, als je te weinig geld hebt om een landbouwbedrijfje op te zetten of geen vervoer hebt om je produkten naar de markt te brengen.  

Mozambique is sinds het einde van de burgeroorlog in 1992 de lieveling van de rijke donorlanden, maar dit heeft nauwelijks geleid tot verhoging van het gemiddelde inkomen van de Mozambikaan, dat ondanks jaren van economische groei eerder lijkt te dalen dan te stijgen. 

Het heeft er alle schijn van, dat het meeste geld is opgegaan aan het bouwen van indrukwekkende ministeries en van scholen, waar de leerlingen worden opgeleid tot toekomstige werkelozen en aan het betalen van salarissen van corrupte bestuurders en ambtenaren.

Dat je een economie weer op de been helpt door het beschikbare geld aan de mensen zelf te geven, zoals het marshall-plan en de EU-steun aan Ierland hebben bewezen, schijnt hier nog geen gemeengoed te zijn geworden. Wel verdwijnt de ontwikkelingshulp steeds vaker rechtstreeks in de staatskas in plaats van in dubieuse projekten, maar het is zeer de vraag of dat leidt tot het aanjagen van de economie en verhoging van de levenststandaard.

Dit land heeft het zo verdiend om na eeuwen onderdrukking door de Portugezen en de gruwelijke burgeroorlog van 1970 tot 1992 tussen het Frelimo en het door de apartheidsregimes van Zuid Afrika en Rodesie gefinancierde Renamo, waarbij bijna een miljoen Mozambikanen is omgekomen, op eigen benen te kunnen staan en een graantje mee te pikken van de welvaart die voor ons zo vanzelfsprekend is geworden.

Mozambique kent geen raciale tegenstellingen zoals Zuid-Afrika - het sluiten van gemengde huwelijken levert hier geen problemen op- , het kent ook niet de hoge en gewelddadige criminaliteit van Zuid Afrika en het heeft geen corrupte en gestoorde leiders, zoals bv Zimbabwe. Ik heb blanke Afrikaners ontmoet, die ZA zijn ontvlucht vanwege de enorme criminaliteit en in Mozambique een goed leven leiden met een wekelijkse braai en een veelkleurige vriendenkring.

Ondanks alle natuurlijk rijkdommen van Mozambique aan vruchtbare landbouwgronden, bodemschatten en natuurschoon is een dergelijk leven hier maar voor weinig mensen weggelegd en lopen de meeste Mozambikanen op teenslippers kilometers over stoffige wegbermen op zoek naar een menswaardig bestaan.