Waarom zijn vakantie vierende Russen zo impopulair onder West-Europeanen? Wil Thijssen spreekt met Esmé Visser, die het fenomeen onderzocht.

Ze zijn ongemanierd, asociaal, arrogant en altijd dronken. En ze dragen gouden kettingen.

Ook erg: ze spreken uitsluitend hun eigen taal.

Het allerergst: ze verwennen hun kinderen, die doorgaans schreeuwen in restaurants en plassen in andermans tuin.

Dat is, in het kort, de mening van veel Nederlanders over Russische toeristen. Volgens Esmé Visser (26), die deze maand aan de Rijksuniversiteit Groningen afstudeert op het stereotiepe beeld van Russische toeristen, zijn vakantie vierende Russen een groeiende bron van ergernis. Zelfs zodanig, dat de vraag is gerezen naar ‘Rus-vrije' vakanties.

En die wordt aangeboden, heeft Visser ontdekt. Annasol Vliegvakanties biedt, in samenwerking met het Turkse bedrijf Ten Tours, ‘Rus-vrije' vakanties aan onder de naam Club Orange.

Een gat in de markt, betoogt de studente Midden- en Oost-Europa Studies, tevens bachelor in de culturele antropologie. Haar scriptie Russen op vakantie, de Nederlandse ervaring staat bol van de hilariteiten. Zij bezocht internetfora met klachten over Russen, bestudeerde hotelevaluaties en maakte een studiereis naar een all-inclusive vijfsterrenhotel in Turkije, nadat ze de garantie had gekregen dat er Russen aanwezig zouden zijn. Daar interviewde ze toeristen, hotelpersoneel en winkeliers in de omgeving. Vervolgens sprak zij met deskundigen op het gebied van de Russische cultuur en tradities.

Zelfs enkele van die Russische deskundigen, betoogt Visser, zoeken bewust naar vakantiebestemmingen waar ze geen landgenoten tegenkomen ‘omdat die zo lomp en ongemanierd zijn'.

Enkele citaten die zij optekende: ‘Ze zijn asociaal, kafferen iedereen uit en ze provoceren anderen met hun lichaamshouding en blikken.'

‘Er was een tuinfeest in het hotel met buiten een buffet en een schaap aan het spit. Een Rus nam bijna het hele schaap mee, waardoor er niets over was voor de andere gasten.'

‘Ze zijn lomp, arrogant, hebben geen idee van wat een rij is en te zien aan de manier waarop ze zich in restaurants gedragen, moeten ze wel voedselpakketten naar het moederland sturen.'

De oorzaak voor dit onaangepaste gedrag zit hem volgens Visser in het feit dat Russen pas sinds 1991, na de val van de Sovjet-Unie, buiten communistische grenzen op vakantie kunnen. Voor die tijd gingen zij groepsgewijs, uniform gekleed, onder leiding van een gids met strenge regels, in eigen land op vakantie, waar schaarste zegevierde. Sinds 1991 is het aantal Russische toeristen dat de grens naar luxe en overvloed oversteekt gestegen van vrijwel geen naar ruim zeven miljoen per jaar.

Hun favoriete vakantiebestemming is Turkije (1,5 miljoen Russen in 2006), gevolgd door China (1,3 miljoen) en Egypte (900 duizend) - bestemmingen die relatief goedkoop zijn, waarop Russische charters vliegen en waarvoor het niet moeilijk is een visum te krijgen.

Met de komst van het kapitalisme is een driedeling onder de Russische bevolking ontstaan: de superrijken die naar verre, exotische bestemmingen op vakantie gaan, de armen die niet naar het buitenland kunnen en de middenklasse, met een maandsalaris van gemiddeld 636 euro, die vakantie net hebben ontdekt en dat bij voorkeur vieren in all-inclusive resorts, waar ze worden bediend en zelf niets hoeven te regelen. Dat is de groep die de overlast zou veroorzaken: zij zijn domweg niet gewend aan vakantie en hebben nooit geleerd hoe zij zich dienen te gedragen in de kapitalistische wereld van het toerisme, met zijn verschillende culturen en nationaliteiten, stelt Visser.

Ook cultuurverschillen dragen volgens haar bij aan het probleem. Omdat Russen slechts lachen onder intimi en zelden uit beleefdheid, wordt hun lichaamshouding vaak als nors en ongeïnteresseerd ervaren. ‘En aangezien Russen menen alleen in belangrijke gevallen te moeten bedanken, en niet voor een drankje of een handdoek, hebben zij de reputatie gekregen onbeschoft te zijn tegen het personeel.'
Daarnaast is er het communicatieprobleem: omdat de meeste Russen geen andere taal spreken dan het Russisch, is het voor hen vrijwel onmogelijk met anderstalige toeristen te communiceren. ‘Het gevolg is dat Russen hun wensen met gebaren duidelijk moeten maken', schrijft Visser. ‘Zij begrijpen aanwijzingen van het hotelpersoneel vaak niet waardoor ze ongeduldig overkomen.'

Een Rus-vrije vakantie, mag een bedrijf daar zomaar mee adverteren? ‘Dat riekt naar discriminatie', erkent Visser. Maar dat is in de praktijk volgens haar eenvoudig te realiseren: ‘Hotels hebben doorgaans de keuze tussen Russische reisagenten die - uitsluitend in de zomer - bereid zijn veel te betalen voor hotelkamers, en West-Europese reisagenten die weinig betalen maar wel het hele jaar door boeken. Zo zijn de Russen volgen Visser makkelijk te weren: gewoon als Nederlandse reisagent het hele resort afkopen. 'En de behoefte aan Rus-vrije vakanties groeit, constateert zij.

Momenteel gaat ruim 15 procent van de Russen op vakantie - dat betekent dat bijna 85 procent, ofwel 120 miljoen potentiële ‘ongemanierde' vakantieklanten, klaarstaan om de all-inclusive resorts de komende jaren te bestormen.

Lees ook: 'Ze nemen hele schalen mee'.