el salvador

 

Vier jaar geleden stond ik in het stadhuis van Den Haag om mijn papieren in orde te brengen.
“Waarheen emigreert u?” vroeg de beambte.
“Naar El Salvador,” antwoordde ik beleefd.
“El Salvador? Dat ligt toch in Spanje?”
“Nee mevrouw, in Amerika.”
“O ja, dat is waar ook, Colombia dus…”
Ik heb later nog vaak moeten uitleggen dat El Salvador in Midden-Amerika ligt en wel degelijk een onafhandelijk land is. De burgeroorlog die er in de jaren tachtig en begin jaren negentig woedde is bij de meeste Nederlanders al in de vergetelheid geraakt. Sommigen herinneren zich nog de film van Oliver Stone over die oorlog, of de moord op aartsbisschop Romero in 1980, maar daar houdt het wel mee op. De laatste jaren kwam El Salvador vooral in het nieuws met aardbevingen, jeugdbendes en gewelddadige gevangenisopstanden. Maar weinig positief nieuws bereikt Nederland, en weinig Nederlanders bereiken El Salvador. Het land wordt meestal overgeslagen door de rugzaktoeristen die Guatemala, Honduras en Costa Rica aandoen. Toch is het een goede keuze als je even weg wilt van de paden die al duizenden voor je hebben bewandeld. Er zijn stranden, vulkanen, pittoreske dorpjes, archeologische opgravingen en nog veel meer. Bovendien zijn de Salvadoranen graag bereid je te vertellen over hun land.

De Salvadoranen zijn trots op hun land, en dat is te merken. De hele maand september hangt de vlag buiten om de onafhankelijkheid van de Spanjaarden te vieren, die in 1821 tot stand kwam. Het hele jaar door klinkt het pompeuze volkslied op radio en televisie, het volkslied dat volgens de Salvadoranen ooit is uitgeroepen tot het ‘op drie na mooiste van de wereld’ (na de Marseillaise en nog een ander, niemand weet meer welk). Trots vertellen zij over hun nationale gerecht, de pupusa, over hun stranden en hun ondernemingsgeest. Het nationalisme en respect voor het vaderland zijn zelfs in de wet vastgelegd.

Toch lijkt dit nationalisme slechts oppervlakkig en in zekere zin opgelegd door de regering en de media: eronder schuilt namelijk het gevoel dat alles wat van buiten komt beter is. Men koopt liever geïmporteerde dan lokale produkten; in plaats van te investeren in nationale ondernemingen wordt vooral geïnvesteerd in het aantrekken van Noord-Amerikaanse bedrijven; professionals zoals advocaten of consultants prijzen zich op hun visitekaartjes aan met de naam van de buitenlandse universiteit waarop ze hebben gestudeerd. Ook in de omgang met de Salvadoranen blijkt de bewondering voor het buitenland op bijna alle terreinen. Natuurlijk heeft het gebrek aan economische middelen in het land hier veel mee te maken.

De reiziger moet zelf maar uitmaken of de Salvadoraanse trots gegrond is of dat andere landen meer te bieden hebben. Het is in elk geval een land waarover je je blijft verbazen, in positieve, dan wel in negatieve zin. Ik zal in volgende artikelen wat verder ingaan op specifieke onderwerpen of vertellen over bijzondere plekken. Na vier jaar in dit kleine, vreemde landje blijf ik steeds nieuwe dingen ontdekken.